Mùa sân cứng Bắc Mỹ năm nay, chuyện bàn nhiều nhất là “làn sóng rút lui”. Ngoài Alcaraz buộc rút vì chấn thương cổ tay, Sinner và Djokovic cùng rút khỏi Montreal Masters tiếp tục gây tranh luận. Hai giải Masters liền mạch, vì sao lại bị các tay vợt đỉnh “chê”?
Ở ngày họp báo Cincinnati Masters, Zverev nói quan điểm của mình.
Nhiều người nói về lý do tay vợt đỉnh không thích Canada Masters, phản ứng đầu là lịch hai tuần quá dài, cộng mệt sau Roland Garros và Wimbledon chưa tan. Zverev cũng khẳng định: “Đáng tiếc, xếp lịch hai tuần liên tục ắt dẫn tới tình cảnh này.”
Khi được hỏi hai Masters Canada và Cincinnati liền kề có buộc tay vợt đỉnh phải chọn một không, Zverev trả lời thẳng. “Nếu tay vợt đỉnh dự cả hai, họ phải thi đấu liên tục 7 tuần ở Bắc Mỹ, quá lâu. Đó cũng là lý do những năm gần đây nhiều tay vợt đỉnh bỏ chặng Canada. Đáng tiếc, đó là thực tế tàn khốc.”
Zverev cho rằng chỗ vô lý nhất là giải pháp vốn không phức tạp — ông nói rất gọn: “Cách làm thực ra rất đơn giản. Chúng tôi chỉ cần đá liên tục hai tuần ở đây, chứ không phải tận bảy tuần. Hai Masters gói trong lịch hai tuần, vấn đề sẽ dễ giải.”
Lời này không phải bịa. Những năm gần đây ATP chủ trương kéo Masters thành hai tuần, nhằm tối đa hóa lợi ích thương mại, tăng lương cho tay vợt vòng đầu, đồng thời lấy cớ cho tay vợt đỉnh thêm thời gian nghỉ. Thực tế động thái đó không khiến họ thoải mái hơn, ngược lại gây thêm chấn thương. Vì ngày không thi đấu cũng không nghỉ được, vẫn phải tập, thời gian chuẩn bị bị kéo dài. Lấy mùa đất nện: Monte Carlo, Barcelona đã liền mạch hai tuần; tới Madrid tay vợt đã kiệt sức, cộng mặt sân đặc thù lại lịch hai tuần, khiến nhiều người không muốn dự. Alcaraz rút hai năm liên tiếp, Sinner rút năm ngoái, là bằng chứng. Sang mùa sân cứng Bắc Mỹ cũng vậy: Wimbledon vừa xong, lịch đã qua quá nửa, tay vợt đỉnh cần thở, mà hai Masters đều lịch hai tuần, cộng lại tốn thời gian, cuối cùng chỉ chọn một.
Zverev thừa nhận anh và ê-kíp cũng từng tính bỏ Montreal — ngay cả hạt giống số 1 giải cũng muốn trốn. “Làn sóng rút lui chính là hệ quả Masters hai tuần.” Anh nói toạc.
Nếu lịch là gánh thể xác, tiền thưởng là đáy sinh tồn. Họp báo, phóng viên hỏi: nếu rút ngắn lịch, tay vợt có chấp nhận tiền thưởng giảm? Câu trả lời của Zverev như sách giáo khoa: “Câu hỏi thú vị. Nội bộ chúng tôi cũng bàn. Năm 2017 tôi vô địch Rome Masters, tiền thưởng nhà vô địch gần 1 triệu euro; 7 năm sau, 2024 tôi vô địch lại, tiền chỉ còn 900.000. Nghĩa là cách bảy năm thắng cùng giải, tiền thưởng còn ít hơn.”
Hiện tượng thú vị: lịch Masters càng dài, doanh thu ban tổ chức tăng, tiền thưởng vô địch lại giảm. Không phải lạm phát, mà cơ chế phân phối: hiện tiền thưởng Masters nghiêng về tay vợt xếp hạng thấp. Nên Zverev nói thẳng: “Vậy dù rút ngắn lịch, tiền thưởng vô địch chưa chắc giảm.” Vì rút lịch thì tiền chỉ bị cắt từ tay vợt hạng thấp, không ảnh hưởng tiền của nhóm đỉnh.
Đáng nói, câu hỏi tương tự từng xuất hiện ở họp báo trước Montreal. Khi Sinner và Djokovic cùng rút, giám đốc giải sốt ruột công khai đề nghị ATP đặt cơ chế thưởng phạt — dự đủ thì thưởng, vắng thì phạt. Zverev nghe xong hỏi ngược: “Các vị nghĩ tiền thưởng cao hơn giờ chắc chắn kéo Djokovic? Tôi đoán tiền gửi ngân hàng của ông ấy đã trên 400 triệu USD. Vài chục nghìn USD thêm khó làm ông ấy động lòng. Dù dùng tụt hạng làm hình phạt, tôi nghĩ ông ấy cũng không quan tâm.”
Câu đó cũng là nói toạc vấn đề: tay vợt đỉnh không thiếu tiền, cũng chẳng sợ phạt; vấn đề lớn nhất là “mệt”. Một mặt phải giữ phong độ, mặt khác lo lịch dày hại thân. Không chỉ Djokovic; Sabalenka, Swiatek, Sinner… từ lâu đã nêu lập trường: sẽ không đá theo lịch ban tổ chức đưa, vì so với chấn thương và kiệt sức, vài chục nghìn thưởng thêm và dao động điểm xếp hạng chẳng phải động lực thi đấu.
Vấn đề thật không phải tiền chưa đủ, mà lịch vốn bất hợp lý. Như Zverev từng nói: “Nếu Masters trở lại lịch một tuần như trước, lúc đó bàn thưởng phạt mới có nghĩa.”
Đây là góc nhìn của người viết.
ATP đang đối mặt vấn đề gì? Giải lớn thu ít, giải nhỏ không ai tổ chức; nhiều giải nhỏ đang khó, nhà tài trợ không muốn bỏ tiền, khán giả cũng ít, doanh thu không lên, nên chẳng còn nhiệt đầu tư. Vài năm gần đây giải tennis lan sang Đông Á, ta thấy “cơn sốt tennis” do João Fonseca và những cái tên kéo theo, nhưng phía sau là sự “lý trí” và “lạnh” của các khu vực khác với tennis. ATP muốn kiếm tiền thì lịch giải lớn phải kéo dài. Lấy Shanghai Masters: trước đây CĐV mua vé ba bốn ngày đầu gần như xem hết các trận tâm điểm; nay muốn xem một giải phải mua năm sáu ngày — đó là mã nguồn buộc Masters thành lịch hai tuần.
Nhưng khi ngày càng nhiều tay vợt phản đối, ngày càng nhiều CĐV không chịu móc hầu bao, ATP có cách mới? Tôi nghĩ có vài gợi ý: Thứ nhất, song hành — lịch một tuần và hai tuần cùng tồn tại, nhưng phải khác lịch hai tuần hiện nay. Giải lớn ở khu miễn thuế hoặc thuế cực thấp có thể lịch hai tuần; khu thuế cao chỉ một tuần. Ngoài ra số Masters hai tuần trong năm phải hạn chế chặt, lý tưởng là bốn chặng, bốn chặng này nên sát Grand Slam để tay vợt khởi động. Thứ hai, thêm suất bye, để tay vợt đỉnh nghỉ nhiều hơn trong lịch hai tuần. Thứ ba, mở thêm suất wildcard để nhiều tay vợt bản địa ra sân, kéo thêm khán giả địa phương.
Tất nhiên, quan điểm đầu có vẻ giết gà lấy trứng, nhưng đưa cơ chế cạnh tranh chưa chắc là xấu. Ví dụ, thay vì để tay vợt đỉnh chọn một, cứ để Cincinnati và Canada đấu trực tiếp: giải nào thuế ít, thưởng cao thì đặt sát trước US Open; giải kia thành lễ hội tay vợt bản địa, nhìn chung cũng chẳng lỗ. Còn các bạn nghĩ sao?
